بهتر است روی پای خود بمیری تا روی زانو‌هایت زندگی کنی.
خانه » مقالات حقوقی » مطالبه حق كسب و پيشه

اطلاعیه سایت

تماس با سپیده کاظمی وکیل پایه یک دادگستری - هم‌اکنون تماس بگیرید: 09121035196
مطالبه حق كسب و پيشه

مطالبه حق كسب و پيشه

مطالبه حق کسب و پیشه

با پیشرفت روز افزون کسب و کار و فعالیتهای اشخاص در امور تجارتی مختلف، قوانین زیادی در رابطه با امور تجارتی و فعالیت تجار و کسبه جزیی وضع شده است تا به همین منظور، روابط تجارتی آنها تنظیم گردد و در صورت اختلاف در مورد مسایل مالی و تجاری و قراردادی، به استناد قوانین تجارتی بتوان اختلاف آنها را حل و فصل نمود. در باب تنظیم، تشکیل و در نهایت تصویب قوانین تجارتی در باب مکانها و محلهای تجاری، عامل مهم عرف تجارتی می باشد که نقش عمده ای در حل و فصل اختلافات بین صاحبان املاک تجارتی و مستاجرین ایفا می کند.

از مسایل و موارد مهم دیگر که در رابطه با مکانهای تجارتی و فعالیتهای تجارتی تاجر یا کسبه وجود دارد، حقوق و مطالباتی است که ممکن است مالک عین مستاجره تجارتی و از یکدیگر داشته باشند. یکی از این حقوقی که برای طرف به عنوان کسبه  محل تجارتی، در قانون تعریف گردیده است، حق کسب و پیشه و تجارت است که این حق به عنوان حق مالی برای مستاجری که سالهای زیادی از فعالیت تجارتی و کاری خود را در آنجا سپری کرده است، برای محل کسب قابل مطالبه می باشد.

ماهیت حق و کسب و پیشه و تجارت

حق کسب و پیشه و تجارت از جمله حقوق قانونی است و برای شخصی که به مدت زیادی در محل تجارتی و محل کسب و کار اقدام به فعالیت تجارتی و کار معینی داشته است، تعلق می گیرد. حق کسب و پیشه و تجارت با توجه به میزان و مدت فعالیت شخص مستاجر که محل کسب را برای مدتی تقریبا طولانی در تصرف داشته و یا به جهت تاثیری که در رونق کسب و کار محل کسب داشته است و همچنین مطالبه حق و کسب و پیشه و تجارت بر اساس موقعیت محل کسب و نوع فعالیت کسب تعیین می گردد. در صورتی که مستاجر در موارد دیگر در محل اجاره و کسب و کار باقی نماند، پرداخت می شود. بنابراین مستاجر در هنگام تخلیه ملک کسب و کار می تواند با توجه به میزان فعالیت تجاری و سالهای سپری شده و همچنین به جهت اعتباری که در جذب مشتری بدست آورده می تواند حق کسب و پیشه و تجارت را مطالبه نماید.

به جهتی حمایت قانون گذار از مستاجر که برای ملک تجاری و کسب و کار اعتبار کسب کرده، متعهد به پرداخت کامل حق کسب و پیشه و تجارت به مستاجر می باشد و نمی تواند پرداخت آن را موجل نماید.

شرایط مطالبه حق و کسب و پیشه و تجارت

– مطالبه ی حق کسب و پیشه و تجارت نسبت به اماکن و مواردی است که کسب و کار تجاری در آن جریان دارد و به طور عمده شامل، دکان و مغازه های موجود در بازارها و غیره می باشد؛ بنابراین نسبت به دفاتر وکالت و دفاتر مهندسی و پزشکی و سایر متخصصان در امور علمی، نسبت به فعالیت و مکان آنها، حق کسب و پیشه وجود ندارد.

– مطالبه ی حق و کسب و پیشه و تجارت با انقضای مدت اجاره و یا در زمانی که مستاجر اقدام به انجام همان کسب و کار نمی کند و در هنگام تخلیه ی ملک، قابل مطالبه می باشد.

– در عقد اجاره، بر اساس قانون برای مستاجر محل عین مستاجره کسب و کار، فرض بر عدم امکان انتقال عین مستاجره می باشد و مستاجر نمی تواند منافع اجاره را با همان شغل و کسب به شخص دیگری منتقل کند، در غیر این صورت هرگاه مستاجر عین مستاجره ی کسب و کار را با بدون اجازه ی مالک به غیر منتقل دهد، در صورت فسخ اجاره، مستاجر مستحق دریافت نصف مبلغ حق کسب و پیشه و تجارت خواهد بود.

-در صورتی که بر اثر اجرای طرحهای توسعه و اصلاح معابر، ملكی كه دارای و تجارت می باشد، به طور کامل تخریب و از حیز انتفاع خارج گردد و ادامه ی کسب به تشخیص شهرداری امکان پذیر نباشد، پرداخت می گردد.

 مطالبه حق کسب و پیشه و تجارت از نهادهای دولتی

بر اساس قانون تعریفی که از حق کسب و پیشه و تجارت وجود دارد و به موجب آن مستاجر می تواند آن را دریافت کند متفاوت خواهد بود. به طریقه ی اولی و به صورت اولیه، مطالبه حق کسب و پیشه و تجارت در مواردی است که قرارداد اجاره وجود داشت، منقضی و مستاجر موظف به تخلیه ی ملک می شد، پرداخت می گردید. بنابراین مستلزم وجود رابطه  استیجاری خواهد بود.

اما در قانون در دو مورد مطالبه حق کسب و پیشه و تجارت توسط مستاجر (و یا مالک) از دولت پذیرفته شده است که شامل موارد ذیل می شود:

– هرگاه برای اجرای برنامه‌های عمومی، عمرانی و نظامی وزارتخانه‌ها یا مؤسسات و شرکتهای دولتی یا وابسته به دولت، به  اراضی و ابنیه  اشخاص حقیقی یا حقوقی نیاز داشته باشند، می توانند طبق مقررات مندرج در این قانون خریداری و تملک نماید.

– هرگاه در اثر اجرای طرحهای احداث و توسعه ی معابر و نوسازی و عمران شهری محل کار و کسب و تجارت مالک و یا مستاجر ازبین برود، در این صورت نهاد دولتی مربوطه موظف به پرداخت حق کسب و پیشه و تجارت خواهد بود.

نحوه مطالبه حق و کسب و پیشه و تجارت

در صورت اختلاف بین مالک عین مستاجره و مستاجر در پرداخت حق کسب و پیشه و تجارت با تخلیه ی عین اجاره، مستاجر در صورتی که برخلاف اجاره تخلف نکرده باشد، می تواند دادخواست خود را مبنی بر مطالبه حق کسب و پیشه و تجارت به مرجع صالح تقدیم نماید.بنابراین با توجه به اینکه موضوع مطالبه ی حق کسب و پیشه و تجارت مبلغ معادل ارزش حق و از ناحیه ی موجر قابل پرداخت می باشد، در نتیجه با توجه به اصل آیین رسیدگی، دادگاه محل اقامت موجر صلاحیت رسیدگی به دادخواست مطالبه ی حق کسب و پیشه و تجارت را خواهد داشت.در صورتی که میزان حق کسب و پیشه و تجارت مشخص نباشد و بین طرفین اختلاف باشد؛ در این صورت امر مورد درخواست به کارشناس ارجاع داده می شود و کارشناس با توجه به موقعیت تجاری ملک و میزان اعتباری را که مستاجر در دوران خود با جذب مشتری در ملک ایجاد کرده است، محاسبه و پرداخت می شود.

در مواردی که محل کسب و پیشه به وسیله ی طرحهای عمرانی و نوسازی شهری تخریب می گردد، طبق آییننامه ی نحوه تعيين و تشخيص و پرداخت حق كسب و پيشه يا تجارت، توسط شهرداری پرداخت می گردد.در صورتی که در میزان و پرداخت مطالبه ی حق کسب و پیشه و تجارت اختلافی حاصل گردد، کمیسیونی به نام کمیسیون ماده 8 قانون نوسازی و عمران شهری در مورد اختلاف مذکور اظهار نظر و رسیدگی می کند که نظر کمیسیون قطعی است.

مقایسه حق کسب و پیشه و تجارت و سرقفلی

قانون روابط موجر و مستاجر سال 56 از حق کسب و پیشه و تجارت و استحقاق آن نسبت به مستاجر صحبت به میان آورده است و در سال 76 با تصویب قانون جدید، از حقی به عنوان سرقفلی نام برده است. سرقفلی حقی است که موجر در ابتدای اجاره می تواند آن را به مستاجر یا مالک سرقفلی منتقل نماید و در صورتی که مستاجر اقدام به تخلیه ی ملک نمود، می تواند سرقفلی را به قیمت عادله ی روز از موجر دریافت نماید.تفاوت حق کسب و پیشه و تجارت با سرقفلی به صورت موارد ذیل می باشد:

– حق سرقفلی با و پرداخت آن به موجر برای مستاجر ایجاد می گردد؛ در حالی که برای حق کسب و پیشه و تجارت با آغاز و به مرور زمان ایجاد می شود.

– حق سرقفلی یک حق مالی است که با پرداخت آن به موجر ایجاد می شود؛ ولی حق کسب با عمل و فعالیت و جذب اعتبار و مشتری به دست می آید.

– حق سرقفلی به مستاجر بعدی است؛ در حالی که حق کسب و پیشه و تجارت به غیر نیست. هر چند ورثه ی مالک سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت مستحق دریافت آن هستند.

– حق سرقفلی قابل توقیف می باشد، ولی حق کسب و پیشه و تجارت قابل توقیف نمی باشد.

– با انتقال ملک بدون اجازه ی مالک به غیر توسط دارنده ی سرقفلی به غیر حق مذکور نصف نمی گردد؛ در حالی که در حق کسب و پیشه و تجارت با انتقال ملک به غیر بدون اجازه ی مالک، مستاجر مستحق نصف حق کسب و پیشه و تجارت خواهد بود.

 

بازدید: 52

راهنما

تماس با سپیده کاظمی وکیل پایه یک دادگستری - هم‌اکنون تماس بگیرید: 09121035196

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of
تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای این سایت محفوظ است